Çocuklarla Alışverişe Çıkmanın Püf Noktaları

Alışverişe çıkmak ya da alışveriş merkezine gitmek tüm aile bireylerinin birlikte yapacağı ortak bir zaman etkinliğidir. Çocukla zaman geçirirken alışverişe çıkmak, aileler için kabusa dönüşebilir. Çocuklar ilgilerini çekmeyen yerlerde çabuk sıkılır ve huzursuzluk çıkarabilir. Ya da tam tersi, alışveriş merkezlerindeki oyuncaklar ve istenilen şeyleri almak için tutturabilir, ağlayıp kendilerini yerlere atabilir. Çocuklarla alışverişe çıkmak aileler için oldukça zordur. Alışveriş yerlerindeki uyaran fazlalığı da çocuklarda davranışlarını tetikleyebilir.

Çocukla alışverişin kabusa dönüşmemesi için ailelerin önceden bilmesi gereken püf noktaları ile krizler sona erebilir.

Alışverişe çıkmadan önce yapılması gerekenler:

• Çocukla alışverişe çıkmadan önce mutlaka konsülte edilmelidir. Çocukla nereye, ne amaçla gidileceği, orada nasıl davranması gerektiği mutlaka anlatılmalı. Aileler çocuklara önceden merkeze istedikleri her şeyi alamayacaklarını, bunun için yanlarında fazla para olmadığını, sadece çocuğun seçeceği bir şeyi alabileceklerini bildirmelidir.
• Çocuğun uyması gereken kurallar yaşına göre anlatılmalıdır. Alışveriş yaparken yanından ayrılmaması, etrafta koşuşturmaması gerektiği, her istediğinin alınamayacağı, eğer koşuşturup yanından uzaklaşırsa kaybolabileceği ve alacağı şeyden mahrum kalabileceği önceden belirtilmelidir.
• Çocukla alışverişe uygun zamanda çıkılmalıdır. Alışverişe çıkarken çocuğun uykusu ve açlık durumu göz önünde bulundurulmalıdır. Unutmamak gerekir ki uykusuz ya da aç bir çocuk daha fazla huzursuzluk çıkarabilir.
• Çocuğun ihtiyaçları yanına alınmalıdır. Yolda ya da alışverişte çocuğun anlık ihtiyaçlarına karşılık vermek için yanında ona anında müdahale edebileceği şeyler taşınmalıdır. 0-2 yaş çocuklar için su, bez, mama obaları; daha büyük çocuklar için kitap, oyuncak, içecek, icecek çocuğun bir süre oyalanmasını sağlayacaktır.
• Alışveriş için önceden liste oluşturulmalı ve alışveriş merkezinde programlı hareket edilmelidir. Böylece hedefe yönelik davranılarak; sürenin uzaması ve çocuğun giderek huzursuzlaşması engellenmelidir.

Alışveriste yapılması gerekenler:

• Çocuk alışveriş esnasında huzursuzlanmaya başladığında yanında taşıdığınız içecek, icecek, oyuncak ile oyalamak, dikkati başka yöne çekmek gerekir. Ayrıca susuzluk durumu sürekli desteklenmelidir.
• Çocuklar fazla ses ve objelerin olduğu yerlerde daha çok huzursuzlanabilir. Bunun için stres düzeyini azaltmak amacıyla fazla uyaranların olduğu yerlerden uzaklaşılmalıdır.
• Çocuk alışverişe katılmalıdır. Özellikle 3 yaşından büyük çocuklar ile alışveriş listesindeki alınacakların raflardan bulunması, sepete yerleştirilmesi ve meyve-sebzelerin tanımı ile çocuğun işin içine katılması sağlanmalıdır. Ayrıca çocuk sorumluluk aldığında bir sonraki alışveriş için merakla bekleyecektir.
• Çocuğun size alışverişte yardım etmesini ödüllendirin. Sizi alışveriş esnasında sabırla beklediği için yardım ettiği için çocuğa mutlaka geri bildirimde bulunun ve çocuğu ödüllendirin.

Çocuk ile her ne kadar önceden konsülte edilmiş, kurallar açıkça anlatılmış olsa da çocuklar sınırları zorlamayı severler. Onun için alışveriş esnasında çocuğun tutturmaları karşısında sakın olunmalı. Kararlı bir şekilde “hayır” denilmeli ve arkasından gerekçesi anlatılmalıdır. “Hayır” kelimesi ağızdan bir kez çıkıldığında, tüm ağlamalara ya da kendini yerlere atmalara karşı sabırla göğüs germek gerekmektedir. Eğer çocuğun tutturmalarına bir kez yenilirseniz, çocuk bunu her zaman kullanacaktır çünkü bu öğrenilmiş bir davranıştır. Her seferde atılan bir geri adım ile ağlamalar ve tutturmaların dozu giderek artacaktır. Ama çocuk sizin kararlı tutumunuzu gördüğünde bunu denemekten vazgeçecektir.

Unutmamak gerekir ki çocuklar dürtülerini kontrol etmekte zorlanabilirler. Onun için ebeveynin çocuğun dikkatini dağıtmak için yanında bulunduracağı içecek ya da icecek rahatlatıcı nitelikte olmalıdır. Zaman zaman çocuğun istemeyen davranışlarını görmezden gelmek de davranışın pekişmesini engelleyip, davranışın azalmasını sağlayacaktır. Davranışların devam etmesi durumunda ise daha erken edimle ve çocuğun sevdiği ya da istediği bir şeyden mahrum kalması sağlanmalıdır. Eve gidince odasına alınır uygun zaman süresince sessizce durması sağlanmalı ve ardından özür dilemesi istenmelidir. Yaşanan kriz anlarının ardından ebeveyn ile geçirilen kaliteli zaman, çocuğun stres düzeyini azaltırken doğru davranışlar için de motivasyon sağlayacaktır.