Duygularımızı Öğreniyoruz: Utangaçlık

Çocuklar Neden Utanır?

Utanma duygusunun kökeninde, tehlike karşısında saklanma davranışı vardır. Utangaçlık, 6 ay ile 1 yaş arasında bebeğin yabancı birini gördüğünde yüzünü annesinin göğsüne gömüp saklanmasıyla başlar.

Çoğu bebek bir süre sonra kendisini güvende hissedip yabancı kişiyi incelemeye başlarken, bir kısmında korku, huzursuzluk ve saklanma davranışı devam eder. Utangaçlık en yoğun olarak 3-6 yaşlar arasında görülür. Bu yaşlar, çocuğun bireyselleşmeye başladığını fark ettiği ve başkalarının kendisi hakkındaki görüşlerinin önemli olmaya başladığı dönemdir. Çocuk, başkalarının yanında beğenilmeyen bir duruma düşmekten korkar ve utanır. Bu durum, yaşa özgü doğal bir tepkidir.

Çocuğun Utangaç Olduğu Hangi Hareketlerden Anlaşılır?

Utangaçlık hali, çocuklarda yetişkinlere göre daha kolay gözlenir. Utangaç çocuklar;

• Yabancı birini gördüklerinde yüzlerini kapatır, annelerinin kucağına ya da arkasına saklanır.

• Giysisiyle oynamak veya elini ağzına götürmek gibi davranışlarda bulunur.

• Sosyal etkinliklere katılmakta ve yaşıtlarıyla etkileşime girmekte zorlanır.

• Yeniliklerden ve rutinlerinin değişmesinden hoşlanmaz.

• Başkalarının yanında performans sergilemekten kaçınır.

Çocuğun Utangaç Olmaması İçin Anne-Baba Ne Yapmalıdır?

• Yeni ortamlara uyum sağlaması için fırsat verin.

• Tehdit edici olarak algıladığı ortamlarda aşırı zorlayıcı olmayın.

• Çocuğa ve ortama ait olumlu özelliklere dikkat çekin.

• Kendi sosyal ilişkilerinizi ve rollerinizi gözden geçirin.

• Utangaçlığı nedeniyle eleştirmekten, suçlamaktan, alay etmekten kaçının.

• Utangaçlık konusunu başkalarının yanında konuşmayın.

• Değişik sosyal ve kültürel ortamlarda bulunmasını sağlayın, yeteneklerini tanıyıp geliştirmesine yardımcı olun.

• Özgüvenini artıracak etkinlikler ve beceriler kazandırmaya çalışın.

• Hiçbir şey için zorlamayın, sadece teşvik edin.

• Aşırı koruyucu veya baskıcı tutumlardan uzak durun.

• Onun yerine iş yapmak ya da onun adına konuşmak gibi davranışlardan kaçının.

• Kendi benzer deneyimlerinizi ve yaşadıklarınızı çocuğunuzla paylaşın.

📌 Sonuç:
Utangaçlık çocuklukta görülen doğal bir duygudur. Ancak ebeveynlerin sabırlı, destekleyici ve anlayışlı tutumları sayesinde çocuk, bu duygusunu aşarak sosyal hayatta daha özgüvenli bireyler haline gelebilir.